Volgens de gepresenteerde plannen van Tata Steels ‘Groen Staal Project’ wordt na fase 1 een CO₂-reductie van 40% behaald. Exact narekenen kunnen we dit niet: daarvoor moeten we namelijk ten eerste weten hoeveel staal Tata Steel precies wil blijven produceren, en vervolgens welk deel daarvan uit de nieuwe installaties moet komen. Die informatie is niet ondubbelzinnig bekend.
Twee staalroutes
In IJmuiden wordt op dit moment staal gemaakt met twee kooksgasfabrieken, twee hoogovens en een oxystaalfabriek. Dit is de klassieke hoogovenroute, ookwel de BF-BOF-route genoemd vanwege de Blast Furnace (hoogoven) en Basic oxygen furnace (oxystaalfabriek). Eén van de twee huidige productielijnen moet nu gaan verdwijnen. Daar komt een andere, potentieel veel duurzamere voor terug: een DR-EAF-route. Twee grote installaties, een DRI-fabriek (Direct Reduction Plant, DRP) en een elektrische vlamboogoven (Electric Arc Furnace, EAF), zullen hiervoor worden neergezet. Eén kooksgasfabriek en één hoogoven worden dan gesloten.
De BF-BOF-route gebruikt steenkool als grondstof, waar veel uitstoot van CO₂ mee gepaard gaat. De DR-EAF-route werkt niet met steenkool maar met een zogenaamd reducerend gas dat dezelfde rol vervult. Dit moet op termijn aardgas worden. Per ton geproduceerd staal komt hierbij nog steeds CO₂ vrij, maar wel minder.
Om een inschatting te kunnen maken van de CO₂-winst van de maatwerkafspraak met Tata Steel moeten we ondubbelzinnig antwoord hebben op één simpele vraag: hoeveel staal gaat elke route produceren?
Productiecapaciteit
De vraag die daaraan voorafgaat is: hoeveel staal wil Tata in totaal blijven produceren? Afgelopen jaren had de fabriek een vrij constante productiecapaciteit van 6 tot 7 Mton vloeibaar staal per jaar, zie de figuur hieronder. Alleen in het boekjaar 2023-2024 werd minder geproduceerd vanwege renovaties aan één van de hoogovens. De vraag is dus: blijft deze capaciteit behouden?
Informatie over toch vrij fundamentele vragen als deze is nauwelijks te vinden. In de Joint Letter of Intent, het concept voor de maatwerkafspraak dat afgelopen jaar in september werd gepubliceerd, vinden we één passage:
TSN intends to build two new factories [...] that will replace ~60% of its current steelmaking capacity.
Deze zin lijkt te impliceren dat Tata Steel haar huidige capaciteit zal behouden. Wat die huidige capaciteit precies is, is niet duidelijk. Als we uitgaan van de productie van afgelopen boekjaar – 6,7 Mton – is dat zo’n 4 Mton aan staal uit de nieuwe installaties.
In het rapport van Hans Wijers en Frans Blom, dat Tata’s vergroeningsplannen toetste en aanzet gaf tot de maatwerkafspraak, lezen we echter een heel ander getal: 3 Mton staal moet van de nieuwe DR-EAF-route komen. Het is niet moeilijk om te zien hoe significant het verschil is tussen 3 en 4 Mton ‘groen’ staal per jaar. Gaan we uit van de 3 Mton van Wijers en Blom en de productiecapaciteit van afgelopen boekjaar, dan wordt slechts 45% van de productie vernieuwd. Stukken minder dan de 60% uit de JLoI.
Het reductiegetal
Het verhaal wordt nog vreemder als we kijken naar het grafiekje in de JLoI dat de CO₂-reductie per vergroeningsstap laat zien. De referentiesituatie – het vertrekpunt van waaruit de reductie wordt bepaald – is de uitstoot die Tata haalt bij een maximale productie van 7,23 Mton staal per jaar. We zagen echter in figuur 1 al dat Tata dit nooit daadwerkelijk haalt. 12,6 Mton CO₂-uitstoot is een startpunt dat niet in de buurt komt van de werkelijkheid – in 2024 was dit 11,2 Mton. Nogal tegenstrijdig dus: Tata Steel stelt dat haar huidige CO₂-uitstoot veel hoger is dan in werkelijkheid. Het reductiegetal – de hoeveelheid CO₂ die bespaard wordt na de transitie – wordt op deze manier groter.
Hoe kun je dat reductiegetal vervolgens nóg een stukje ophogen? Juist, door toch te sleutelen aan de productiecapaciteit. Immers, minder staal is minder uitstoot.
We zagen al dat de JLoI suggereert dat dit niet het plan is. Ook het rapport van Wijers en Blom zinspeelt constant op een behouden productiecapaciteit. We lijken dus aan te kunnen nemen dat Tata evenveel staal wil blijven produceren als ze nu doen.
Totdat we in een rapport van adviesbureau Mott MacDonald duiken. Dit rapport toetste de plannen uit de JLoI op technisch vlak. Hier treffen we ineens een passage aan die wél specifiek een veranderende capaciteit benoemt:
It should be noted that with the implementation of Green Steel Phase 1, TSN will reduce its liquid steel production with approximately 15-20%. As a result, steel slabs will be imported to maintain a constant steel product output.
Dus toch.
Hoe Tata toch 40% CO₂-reductie kan halen
In een eerder artikel van de Staalbode schreven we al dat het vrijwel onmogelijk is om 40% totale CO₂-reductie te halen door 40% van de BF-BOF-productie te vervangen door een DR-EAF-route op aardgas.
Langzaam wordt duidelijk hoe Tata Steel toch kan beweren 40% minder CO₂ uit te gaan stoten. Dat is namelijk door:
- Uit te gaan van een onrealistisch hoge baseline
- Minder staal te produceren
Beleidsmakers zouden zeker nader naar punt 2 moeten kijken. Je zou namelijk zeggen dat bij elke ton staal die Tata minder produceert, de economische argumenten voor de twee miljard euro subsidie een beetje aan kracht inboeten.
